Armia krajowa, w tym o pomorskim Archiwum AK

spis treści

english deutsch italianoespaňol portuguesfrançais

Armia Krajowa, w tym o pomorskim Archiwum AK -wyjaśnienie
zaproszenia: 1. cała książka o wileńskiej AK w internecie! Po półtora roku w łagrze: ... spostrzegam, wychodzącą z katedry Mamę. Zbliżamy się do Niej. Poznaje Wacka, pyta: ,,A gdzie jest Janusz?''. ,,Mamo - to ja '' - odpowiadam.

POWSTANIE I DZIAŁALNOŚĆ FUNDACJI

Powołana do życia w 1990 roku w Toruniu Fundacja ,,Archiwum Pomorskie Armii Krajowej'' wyrosła z inicjatyw i działalności podejmowanych już wiele lat wcześniej przez prof. gen. Elżbietę Zawacką.

Ta jedyna podczas ostatniej wojny ,,cichociemna'', oficer Komendy Głównej Armii Krajowej, z urodzenia torunianka, już w latach sześćdziesiątych rozpoczęła zbieranie materiałów źródłowych do trzech tematów: dzieje Wojennej Służby Kobiet, dzieje konspiracji na Pomorzu w latach 1939-1945 oraz dzieje Wydziału Łączności Zagranicznej Komendy Głównej AK (Zagroda). W 1987 roku doprowadziła do powstania Klubu Historycznego przy Toruńskim Oddziale Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. A w trzy lata później, w bardziej sprzyjających warunkach powołano do życia Fundację ,,Archiwum Pomorskie AK".
Działalność Fundacji szybko nabrała szerszego wymiaru niż tylko regionalny pomorski. Uwidacznia się to obecnie także w strukturze zbiorów archiwalnych. Można w nich wyróżnić trzy podstawowe działy: I - Archiwum Pomorskie, II - Archiwum Wojennej Służby Kobiet, III - Archiwum ,,Zagrody''. Zasób wszystkich tych działów wyrasta z materiałów zebranych przez Elżbietę Zawacką. Ale zbiory ciągle się powiększają.

W dziale

A r c h i w u m P o m o r s k i e

dadzą się wyróżnić dwa poddziały. Jeden, zwany ,,Dokumenty'', składa się z zespołów, ich fragmentów lub kolekcji. Najcenniejszymi są tu akta Szefa Sztabu Okręgu Armii Krajowej Pomorze, głównie z 1944 r. (rozkazy, instrukcje władz zwierzchnich i własne, meldunki sytuacyjne i wywiadowcze, sprawozdania terenowe, rozliczenia kasowe, szyfry, korespondencja). Duże znaczenie jako źródło ma fragment zespołu akt Tajnej Organizacji ,,Gryf Pomorski'' powiatu chojnickiego (obok oryginalnych dokumentów również tajna prasa i pieczęcie organizacji). W tym poddziale znajdują się także kolekcje historyków dziejów konspiracji na Pomorzu oraz dawnych kombatantów. Są to najczęściej materiały wtórne, odpisy z akt sądowych niemieckich lub z czasów PRL, relacje i wspomnienia.
Drugi poddział w dziale Archiwum Pomorskie tworzą materiały zebrane w ponad 1748 teczkach osobowych konspiratorów. Teczki te ułożone są według podziału Okręgu Pomorskiego AK na dziewięć inspektoratów - w każdym z nich alfabetycznie. Na początku każdego inspektoratu umieszcza się teczki zawierające materiał bardziej ogólny, dotyczący całego inspektoratu. W teczkach osobowych umieszcza się relacje własne konspiratorów, relacje członków rodziny, oświadczenia świadków, wycinki prasowe, korespondencja. Do tego poddziału opracowany jest indeks osób. Zgromadzony materiał zawiera informacje o około 10 tys. konspiratorów.

Archiwum Wojennej Służby Kobiet

(dalej WSK) zawiera materiały wychodzące poza region pomorski; informują one o wojskowym przygotowaniu kobiet w Polsce przed drugą wojną światową oraz o udziale kobiet polskich w tej wojnie na wszystkich jej frontach.
Również Archiwum WSK powiększało się o nowe materiały. Stało się to głównie za sprawą działającego przy Fundacji od 1996 roku Memoriału Generał Marii Wittek, w ramach którego Archiwum WSK gromadzi materiały dotyczące służby kobiet na frontach II wojny światowej. Prawie cały zasób tego działu Archiwum Fundacji mieści się w teczkach zawierających dokumentację poszczególnych osób - jest tych teczek żołnierek aktualnie (1 października 1999 r.) łącznie 2809. Podstawę każdej teczki stanowi relacja , są w nich też różne kopie dokumentów osobistych, oświadczenia świadków, zdjęcia i wycinki prasowe. Orientację w dziale ułatwia indeks osób oraz indeks rzeczowy (tzw. kartoteka informacyjna) zawierający ok. 8 tysięcy nazwisk.

Archiwum "Zagrody"

- Wydziału Łączności Zagranicznej Komendy Głównej AK- ma cztery poddziały. W pierwszym zebrano dane o żołnierzach ,,Zagrody" - mieszczą się one w 239 teczkach osobowych, zawierające relacje ,,obrosłe" podobnymi materiałami jak teczki osobowe w dziale Archiwum WSK. Poddział drugi zawiera 27 opracowań różnych zagadnień szczegółowych związanych z łącznością Kraju z władzami w Londynie (w tym dzieje baz w Bukareszcie, Budapeszcie, Stambule, Kairze, Belgradzie i w Szwecji). Kolejny poddział tworzą kserokopie i odpisy oryginalnych materiałów dokumentujących działania ,,Zagrody", udostępnionych przez Studium Polski Podziemnej w Londynie. Wreszcie poddział ostatni to różnego rodzaju pomoce: rejestry poczt i meldunków, zestawienie depesz (bazami), kartoteka osób (nazwisk), kartoteka pseudonimów i kryptonimów. Są tu też akta 5 powojennych zjazdów żołnierzy ,,Zagrody", wycinki prasowe itp.

Istnieje też w Fundacji osobny zbiór ikonograficzny, także jeszcze stale powiększany. Dział muzealny jest skromny, ale przydatny przy urządzaniu wystaw. Niewielka biblioteka licząca 1427 pozycji, w tym 130 maszynopisów opracowań nie publikowanych.
Zbiory Fundacji wykorzystywane są w różny sposób. Do badań naukowych (także prace magisterskie), dla celów oświatowych, przy wystawach. Służą kombatantom starającym się o uzyskanie swoich uprawnień.
Fundacja corocznie, czasami wspólnie z Instytutem Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu, dla upamiętnienia Rocznicy 11 Listopada, organizuje sesje naukowe i popularnonaukowe. Ponadto od czasu do czasu organizuje także otwarte spotkania dla szerszego grona, poświęcone rocznicom wielkich wydarzeń (Powstanie Warszawskie, akcja Burza) oraz wybitnym konspiratorom.
Materiały z każdej sesji są publikowane. Działalność wydawnicza Fundacji nie ogranicza się jednak do publikowania materiałów sesyjnych. W ramach Biblioteki Fundacji wydawane są cztery serie wydawnicze: Pierwsza, to tzw. seria słownikowa, w ramach której ukazuje się ,,Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945"; druga seria, to tzw.: seria sesyjna, w ramach której publikowane są wyżej wspomniane materiały; trzecia seria, to pozycje dotyczące wojennej służby kobiet, które są wydawane pod wspólnym tytułem, ,,Służba Polek na frontach II wojny światowej" (pierwsze trzy tomy są jednocześnie materiałami z sesji) i czwarta, ostatnia seria, to opracowania monograficzne z zakresu dziejów konspiracji na Pomorzu.
Fundacja działa dzięki ofiarności społecznej i subwencjom życzliwych władz oraz organizacji. W skład Rady Fundacji wchodzą profesorowie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, pracownicy miejscowego Archiwum Państwowego i Muzeum Okręgowego, także pracownicy nauki z Gdańska i Lublina. Od 1994 roku działa też filia Fundacji w Gdańsku.
Działalność Fundacji opiera się głównie na pracy społecznej.
W środowisku toruńskim jak i w środowisku niektórych innych miast Pomorza, działalność Fundacji jest dostrzegana i cieszy się poparciem władz państwowych i samorządowych (zwłaszcza Torunia). Dalsze jej losy zależą jednak od poparcia ze strony szerszych kręgów społeczeństwa.

Toruń, październik 1999 r.

więcej o Archiwum

ARCHIWUM POMORSKIE ARMII KRAJOWEJ
ADRES: 87-100 TORUŃ, ul. Podmurna 93,

TEL/FAX (+48 /10**/ 56)65 22 186,

dodaj do twojej książki adresowej: http://AK.of.pl , http://w.icm.edu.pl/ak/ , http://kw.pl.eu.org/ak / , (kopie nie zawsze aktualne: http://armia.krajowa.of.pl, http://AK.tii.pl , http://AK.prv.pl ), http://archiwum.AK.of.pl

e.poczta: AK@um.torun.pl

PRZYJMOWANIE INTERESANTÓW ARCHIWUM FUNDACJI:
środa - piątek od godz. 8⁰⁰ do 13⁰⁰
dyżury Zarządu w poniedziałki od 12⁰⁰ do 13³⁰
sekretariat: poniedziałek-piątek 8⁰⁰ -13⁰⁰

Filia Fundacji w Gdańsku
mieści się przy ulicy Chlebnickiej 36 - Koło Gdańskie ŚZŻAK
tel.(058) 301 75 51
dyżury w czwartki w godz. 12-14

Memoriał Generał Marii Wittek
przedstawicielstwa pełniące stałe dyżury:
Kraków: Polska Akademia Umiejętności, ul. Sławkowska 17, pok. 26, pon. 14⁰⁰-15⁰⁰
Warszawa: Zarząd Główny ŚZŻAK, ul. Zielna 39, ostatnie piątki miesiąca w godz. 12⁰⁰-14⁰⁰

Biuletyny FAPAK

WYSTAWA
(w siedzibie Fundacji: ul. Wielkie Garbary 2)
Wystawa zdjęć z życia i działalności Fundacji
Wystawa czynna od poniedziałku do piątku: 8.00 - 16.00
Wstęp wolny

Apel do wnuczków
Wnuku, zapytaj dziadka, babcię , jeśli byli w AK, to pomóż im przekazać poprzez internet relacje , dokumenty, fotografie, listy itp.
----------------------------------------------------------
AKowcu i AKówko wykorzystaj wnuka do powyższego!

AK@ lub poniższy odsyłacz:

albo podyskutuj na forum albo wpisz się do księgi gości

informacje o gościach (ilu? skąd? kiedy? itp.) naszej witryny -->
witryna utworzona (2000.1.2) przez : http://witryny.of.pl

powrót: | do spisu treści
zobacz, na którym miejscu list popularności jest ta witryna i głosuj na nią (naciśnij)->

Ostatnio aktualizowano tę stronę : 2008.6.5.,

, 2002.1.1.: